Asedau Ni – 4. Sefydlu’r strwythur cyfreithiol cywir: penderfynu sut fydd eich grŵp yn gweithio
Er mwyn cymryd adeilad neu dir i ddefnydd y gymuned, bydd angen strwythur cyfreithiol ffurfiol ar eich grŵp. Mae hyn yn eich helpu i agor cyfrif banc, gwneud cais am gyllid, llofnodi cytundebau prydles, cyflogi staff, a dangos eich bod yn gallu rheoli ased yn gyfrifol.
Mae opsiynau cyffredin yn cynnwys:
- Cwmni Budd Cymunedol (CIC) – da ar gyfer masnachu a menter gymdeithasol.
- Cymdeithas Budd Cymunedol (CBS) – delfrydol os ydych yn bwriadu codi arian trwy gynnig cyfranddaliadau cymunedol.
- Sefydliad Corfforedig Elusennol (CIO) – addas ar gyfer grwpiau sydd eisiau statws elusennol.
- Cwmni Cyfyngedig drwy Warant (CLG) – strwythur syml sy’n cael ei ddefnyddio yn aml gan grwpiau cymunedol.
- Cymdeithas Gydweithredol: y dewis gorau ar gyfer grwpiau sydd eisiau rheolaeth ddemocrataidd, sy’n eiddo i’r aelodau ac yn seiliedig ar egwyddorion cydweithredol.
CAMAU YMARFEROL
- Dewiswch strwythur sy’n addas ar gyfer eich cynlluniau hirdymor.
- Meddyliwch sut y bydd pobl leol yn cymryd rhan mewn penderfyniadau.
- Does dim angen i chi gwblhau popeth ar unwaith, ond mae cyllidwyr yn disgwyl gweld strwythur cyn y trosglwyddiad.
Rhestr wirio:
☐ Ry’n ni wedi dewis strwythur cyfreithiol
☐ Ry’n ni’n deall sut mae penderfyniadau yn cael eu gwneud
☐ Gallwn agor cyfrif banc a gwneud cais am gyllid
☐ Ry’n ni yn gwybod pa gyfrifoldebau sy’n dod gyda’r strwythur
Ry’n ni’n argymell yr adnoddau hyn ar ddewis strwythur cyfreithiol.
Mae llawer mwy o adnoddau ar ddewis strwythur cyfreithiol.
- Llywodraethiant Busnes Cymdeithasol Cymru (Busnes Cymdeithasol Cymru)
- Cefnogaeth Cwmnïau Cymdeithasol Cymru (Cwmnïau Cymdeithasol Cymru)
- Pecyn cymorth Llywodraethu ac ariannu (Cwmpas)
Gallwch hefyd gael cymorth i’ch helpu i sefydlu strwythur cyfreithiol gan y canlynol:
Cymdeithas Ymddiriedolaethau Datblygu (CYD Cymru): yn darparu cymorth sy’n cymuned‑ganolog i’w haelodau.
Ymddiriedolaeth Adfywio’r Meysydd Glo: yn gweithio i adfywio cymunedau ardaloedd glofaol yn Lloegr, yr Alban a Chymru.
Cwmpas: yn cefnogi mentrau cymunedol a mentrau cydweithredol.
Cefnogi Trydydd Sector Cymru: man cychwyn da os ydych chi’n dechrau o’r newydd.
Gwasanaeth Cynghori Tir Cymunedol Cymru (CLAS Cymru): yn cynnig cymorth ar gyfer prosiectau sy’n ymwneud â thir cymunedol, tyfu bwyd, coetiroedd neu fynediad at dir.
Eich corff cymorth lleol ar gyfer sefydliadau gwirfoddol: ar gael drwy CGGC (WCVA).





